İşten Çıkarılma Hakları: Kıdem ve İhbar Tazminatı Rehberi - Kayseri

İşten çıkarılmak, finansal ve psikolojik açıdan zor bir durumdur. Özellikle Kayseri'de çalışanlar için hak kayıpları yaşanmaması çok önemlidir. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve diğer haklar, kanunen belirlenmiş olup, işveren tarafından ihmal edilemez. Bu yazıda, işten çıkarılma türlerini, tazminatları, hak kaybı risklerini ve yapmanız gereken işlemleri detaylı şekilde anlatıyoruz.

İşten Çıkarılma Türleri

İşten çıkarılma üç ana kategoriye ayrılır: Haksız fesih, haklı fesih ve anlaşmalı fesih. Her bir türünün farklı tazminat sonuçları vardır.

Haksız Fesih

Haksız fesih, işverenin çalışanı işten çıkarmaya haklı nedeni olmadığı durumdur. Örneğin, bir çalışanın basit bir yanlışlığı veya işveren tarafından sebep olmayan durumlar nedeniyle işten çıkarılması haksız fesihtir. Haksız fesih durumunda, çalışan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve maaş alacaklarını talep edebilir.

Haklı Fesih

Haklı fesih, işverenin çalışanın ciddi iş ve davranış kusurları nedeniyle (hiyanet, defalarca talimat alma ve kaçma, işi kötü yapma, disiplin cezalarından sonra istifa) işten çıkarılması durumdur. Haklı fesihte işçi kıdem tazminatı almaz, fakat ihbar süresine ait ödeme ve diğer alacaklarını talep edebilir.

Anlaşmalı Fesih

Anlaşmalı fesih, işçi ve işveren tarafından karşılıklı olarak işin sona erdirilmesi kararının alınması durumdur. Bu durumda taraflar aralarında anlaşıp, tazminat ve alacaklar konusunda uzlaşabilir. Ancak, kanuni hakları olmayan bir uzlaşma geçersizdir.

Kıdem Tazminatı Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatı, bir çalışanın işletmede geçirdiği yıllara bağlı olarak aldığı tazminatdır. Bu, işçi hakları arasında en önemli olanlardan biridir.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları

• Minimum 1 yıl hizmet (tazminat, 1 yıl hizmetin tamamında ödenir)
• Çalışmanın kanunen feshedilmesi (haksız fesih)
• Emeklilik yaşına gelmesi (60-65 yaş)
• Mesleki ehliyetini kaybetmesi (hastalık, engel vb.)
• Ölüm (mirasçılar hak kazanır)

Kıdem Tazminatı Hesaplama

Kıdem tazminatı, maaşın temel unsurlarına (ek ödemeler hariç) göre hesaplanır. Hesaplama şu şekildedir:

Kıdem Tazminatı = Günlük Brüt Ücret × Gün Sayısı × Hizmet Yılı

Örneğin, aylık maaşı 10.000 TL olan bir çalışanın 5 yılı varsa (günlük ücret: 10.000 ÷ 30 = 333,33 TL): Kıdem Tazminatı = 333,33 × 365 × 5 = 608.741,25 TL

Ancak, her yıl asgari kıdem tazminatı tutarı ve azami kıdem tazminatı tutarı güncellenmektedir. 2024 yılında asgari kıdem tazminatı tutarı oldukça yüksek olup, gerçek hesaplamada bunu dikkate almak gerekir.

İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı, işverenin işçiyi derhal feshetmesi durumunda, işçiye verilmesi gereken tazminatdır. Normalde, işverenin işçiye 2 hafta (ilk 6 ay için) veya 4 hafta (6 aydan sonra) ihbar söylemesi gerekir. İşveren bu süreyi vermezse, işçi ihbar tazminatı talep edebilir.

İhbar Tazminatı Miktarı

• İlk 6 ay: 2 haftanın maaşı
• 6 aydan sonra: 4 haftanın maaşı

Örneğin, aylık maaşı 10.000 TL olan bir çalışanın 1 yılı varsa, ihbar tazminatı = 10.000 TL olur (4 hafta ÷ 4,3 hafta = 1 ay ≈ 10.000 TL).

İş Kazası ve Hastalığı Hakları

İş kazası veya mesleki hastalık nedeniyle işçi kendini işe uygun hale getiremeyecek duruma gelmişse, işveren tarafından feshedilmeyi engelleyecek özel koruma vardır.

İş Kazası Nedeniyle Korunma

• 1 yıl süreyle işverenden tazminat alabilir
• İş kazası nedeniyle işten çıkarılamaz (1 yıl süreyle)
• Sağlık sigortası devam eder (SGK)
• Ödeme gücü azalması durumunda ek tazminat talep edebilir

İşten Çıkarılmaya Karşı Yapılması Gerekenler

İşten çıkarılmaya karşı hızlı ve doğru adımlar atmak, haklarınızı korumanız açısından çok önemlidir.

İşten Çıkarılma Sonrasında İlk Adımlar

1. Fesih mektubunu saklayın (tarih, sebep, imza)
2. Kendisine verilen tüm belgeleri toplayın (sözleşme, maaş dekontları, performans raporları)
3. Hemen bir iş hukuku avukatıyla görüşün
4. Avukatınız ile yazılı bir talep mektubu gönderin
5. Şirketten alacaklarının detaylı bir listesini isteyip kontrol edin
6. Anlaşma sağlanamazsa, mahkemede dava açın

SGK ile İtiraz

SGK'ya karşı itiraz da yapabilirsiniz. Örneğin, haksız fesih durumunda, işverenin SGK'ya yanlış bildirimleri olabilir. SGK'ya itiraz yaparak haklarınızı korumanız gerekir.

Kayseri'de İş Hukuku Avukatı Seçmek

İşten çıkarılma davaları karmaşık olabilir ve hukuki açıdan çok sayıda ayrıntı içerir. Kayseri'de deneyimli bir iş hukuku avukatı seçmek, davanızın başarısı açısından çok önemlidir.

Avukatınız, SGK kayıtlarınızı incelemeli, maaş dekontlarınızı analiz etmeli ve tazminat miktarını hassas şekilde hesaplamalıdır. Ayrıca, işverenin savunmasına karşı güçlü bir dava stratejisi geliştirmelidir.